Pijp van de Maand – September 2026
Neerlands Herstelling 1813-1863
Deze maand lichten we een zeldzame complete pijp uit die in Gouda gemaakt is in de 19e eeuw. Het model van de ketel lijkt zowel op een zogenaamde doetel als izabé en heeft een naar voren gekrulde hiel of spoor. De ketel is rondom fraai versierd. Bovenlangs loopt een golvend tekstlint met daarin de tekst “LEVE NIERLANDS VORSTEN”.
Op de linkerzijde is de ketel versierd met een gekroond wapenschild van Nederland en Oranje waarbij de klimmende leeuw met sabel en pijlenbundel, in een ovaal van bladeren met Oranjeappels. Hierboven staat in reliëf “NEERLANDS HERSTELLING”.
Op de rechterzijde van de ketel de jaartallen “1813” en “1863” in een ovaal met een zelfde omlijsting van bladeren en appels, met de tekst “ONDER HET HUIS VAN ORANIE NASSAU”. Op de steel de teksten ‘NEDERLAND’ en ‘EN ORANIE’. Op de vormnaad aan de voorzijde van de ketel een vlaggestok met kwasten. De lengte van de steel is ca 12 cm en het geheel is voorzien van een oranje bruine laklaag waarbij de druppel aan de rand van ketel verraad dat de pijp op zijn kop gedroogd is. Het mondstuk is in geel-gouden kleur geverfd.
In 1813 verlieten de troepen van de Franse keizer Napoleon ons land en maakte de prins van Oranje op 17 november vanuit zijn ballingoord Engeland de overtocht naar Scheveningen. De prins werd uitgeroepen tot soeverein vorst van Nederland, de latere koning Willem I. De 50-jarige herdenking van dit moment werd in ons land breed gevierd als de gedenkdag van de ‘Herstelling van Neerlands Onafhankelijkheid’.
Deze pijp is in de periode 1863-1865/1870 gemaakt door de in 1817 geboren Goudse pijpenmaker Bartholomeus van der Maas. Deze stamde uit een pijpenmakers geslacht en was tussen circa 1847 en 1880 als pijpenmaker actief. Naast het pijpmaken was Bartolomeus ook actief als slijter en handelaar in pijpaarde en kaas. Toen hij in 1880 overleed kwam er ook een einde aan het bedrijf. Veel van zijn persvormen werden door Goedewaagen overgenomen en diverse oorspronkelijke Van der Maas modellen werden later ook door Goedewaagen gemaakt. Voor zover bekend is deze pijp niet meer gemaakt nadat Van der Maas hem maakte, hetgeen logisch lijkt aangezien de datering op de pijp zorgde voor een beperkte actualiteitswaarde .
Referenties:
APM collectie nummer 7.901, hetzelfde model maar ongelakt en met op twee plaatsen gebogen steel.
