JB 2019 – Een maçonieke sigarenpijp uit de 18e eeuw

Auteurs: Bert van der Lingen en Ruud Stam

Jaarboek PKN, Stichting voor onderzoek historische tabakspijpen, 2019

Onlangs werd in een oude Engelse collectie een zeer zeldzame buisvormige sigarenpijp uit de tweede helft van de 18e eeuw ontdekt. Tot nu toe zijn slechts zeven andere pijpen met deze vorm beschreven en allemaal dragen zij een vergelijkbaar makersmerk – de gekroonde 73 van de Goudse pijpenmaker Arij van Houten of zijn zoon Andries. De familie Van Houten was actief in de periode 1745–1802. Het roken van sigaren kwam in deze periode in Nederland slechts zelden voor, maar nam in de 19e eeuw snel toe. De pijp is versierd met symbolen van de vrijmetselarij aan de zijde waar de sigaar werd geplaatst. Helaas is deze pijp zelf niet gemerkt. Het lijkt erop dat de pijpenmal oorspronkelijk een andere decoratie of zelfs een makersmerk had, dat op een bepaald moment is aangepast. Mogelijk is de pijp afkomstig uit een oude vrijmetselaarsloge en daar eeuwenlang bewaard gebleven.