Pijp van de Maand Juni 2026
Graaf de La Rochejaquelin, door Gambier
De oorlog in de Vendée (1793–1796) was een bloedige contrarevolutionaire opstand tijdens de Franse Revolutie. Het gebied ten zuiden van de Loire kwam in opstand tegen de revolutionaire regering in Parijs. Tijdens het conflict was er extreme wreedheid, met naar schatting 117.000 tot 450.000 doden op een bevolking van ongeveer 800.000 mensen. Vaak wordt deze oorlog, omdat ook een deel van de burgerbevolking werd uitgemoord, als genocide betiteld.
De directe aanleiding voor de opstand was de gedwongen rekrutering van 300.000 man door de Conventie (wetgevende vergadering) in februari 1793 om te vechten in de Eerste Coalitieoorlog. Bovendien was de Vendée een zeer vroom katholiek gebied. De ‘Constitution civile du clergé’ (1790), die priesters dwong een eed aan de staat af te leggen in plaats van aan de paus, leidde tot veel onvrede. Ook de onthoofding van Lodewijk XVI in januari 1793 zorgde voor grote verontwaardiging in deze regio.
De opstandelingen vormden het ‘Katholiek en Koninklijk Leger’ (armée catholique et royale), geleid door edelen zoals Charette en Stofflet. Parijs reageerde met harde hand en stuurde de ‘Bleus’ (republikeinse soldaten) om de opstand neer te slaan. In 1794 voerden republikeinse troepen onder generaal Turreau zogenaamde ‘colonnes infernale’ (helse colonnes) uit, waarbij dorpen werden platgebrand en inwoners, waaronder vrouwen en kinderen, werden afgeslacht. De oorlog eindigde in 1796. Na de val van Robespierre, de leider van de Jakobijnen, in 1794, werd een gematigder beleid gevoerd en een amnestie aangekondigd. Belangrijke rebellenleiders zoals Charette en Stofflet werden in 1796 gevangengenomen en geëxecuteerd.
Henri du Vergier, graaf de La Rochejaquelin, geboren uit een adellijke familie, was de jongste generaal van het ‘Katholiek en Koninklijk Leger’ van de Vendée. Hij leidde al op 21-jarige leeftijd succesvol de opstand. Voor die tijd diende hij ondermeer in de constitutionele garde van koning Lodewijk XVI en nam hij deel aan de verdediging van de Tuileries. Hij stond bekend om zijn motiverend leiderschap. Een beroemde uitspraak van deze zeer moedige generaal was: ‘Als ik vooruitga, volg mij; als ik terugwijk, dood mij; als ik sterf, wreek mij’.
Hij stierf in de strijd in 1794, slechts 21 jaar oud, door een pistoolschot van een Republikeinse soldaat in de slag bij Nuaillé op 28 januari 1794.
De Franse firma Gambier heeft van deze leider van de opstand in de Vendée een fraaie portretpijp gemaakt. Dit karaktervolle portret dat gebaseerd is op het schilderij van Pierre Narcisse Guérin is een van de fraaiste pijpen van deze firma. Op de pijp draagt hij de medaille van het Heilig Hart van Jezus, en op de onderzijde van de pijp is de Franse Lelie afgebeeld. De pijp is voor het eerst gemaakt in de periode 1840-1847, mar bleef tot in het begin van de 20e eeuw in productie.
Firma Gambier. Pijp met het portret van La Roche Jaquelin met op de onderzijde de Franse lelie. Op de manchet staat LA ROCHE JAQUELIN en zijn devies: DIEU ET LE ROI. Het vormnummer is 401.