176 – PKN Magazine
Vrolijk Pasen uit het Westerwald – Ruud Stam
Het artikel beschrijft hoe pijpenmakers in het Westerwald eind 19e eeuw door hoge Amerikaanse importtarieven hun afzet zagen dalen en daarom nieuwe markten en producten zochten. Na de Eerste Wereldoorlog verslechterde de situatie verder door de opkomst van sigaretten en afnemende export, wat leidde tot armoede en lage prijzen. Pijpenmakers gingen daarom naast pijpen ook speelgoed en kleine figuren produceren, vaak bedoeld voor kinderen en verkocht op kermissen of in snoepzakjes. De productie gebeurde met eenvoudige mallen en lage verdiensten binnen een uitbuitend uitgeverssysteem met grote bedrijven. Specifiek voor Pasen werden figuren zoals hazen, kippen en lammetjes gemaakt, naast andere decoratieve en speelgoedobjecten. Paul Hills, Lothar Hein, Theodor Lamp, Karl Gelhard Nachfolger, Job Clerc, Duméril.
Fabrieksstort van Jan Houtam uit de periode 1750-1775 – Bas Konijnendijk
In een in Gouda gevonden fabrieksstort uit de periode 1750-1775 zaten drie vooral korte modellen met een ragfijne steel. De naam van de maker stond in rolstempels op de steel (OUTAM). Het gaat om de Goudse pijpenmaker Jan Houtam, werkzaam in de periode 1733-1786. Naast de merken van Houtam, de turfmand en de duif gekroond, waren er ook pijpen bij met een gelijk uiterlijk als de onderstaande modellen, maar dan gemerkt met D gekroond. Het merk Duif gekroond had Jan Houtam in eigendom in de periode 1761-1775. Dat lijkt er op te duiden dat de stort vrij nauwkeurig te dateren is. In deze periode waren Jan van Leeuwen (1745/1755-1771) en Cornelis van Leeuwen (1773-1794) eigenaren van het merk D gekroond. In 1771-1773 huurde Cornelis het merk nog kort van Sophia Bleuland, de weduwe van Jan van Leeuwen.
Een in het Westerwald gemaakte pijp voor ‘The Inniskilling Regiment’ en haar taken in Egypte – Ruud Stam
Het Royal Inniskilling Regiment was een Iers infanterieregiment, opgericht in 1689 tegen de Jacobitische dreiging en actief in vele oorlogen wereldwijd. Het regiment speelde ook een rol in Egypte rond het Suezkanaal, wat voor Groot-Brittannië strategisch belangrijk was. Pijpen werden gemaakt ter ere van dit regiment, met symbolen zoals het kasteel van Enniskillen, een sfinx en verwijzingen naar Egypte en Derry. Deze pijpen werden geproduceerd in zowel het Verenigd Koninkrijk als het Westerwald, vaak via samenwerking en handel tussen fabrikanten. Catalogi tonen dat meerdere bedrijven vergelijkbare pijpen maakten, met kleine verschillen in ontwerp en kwaliteit. Zachariah Tiffin, Ralph Abercromby, Willem III van Oranje, James II, Julius Wingender, S. M. Bull, Joseph Holland, Samuel McLardy, Edward Pollock, David Higgins
Twee Teke-pijpen uit Congo-Brazzaville met een gezicht en één met een olifantsmasker – Ruud Stam
De Teke is een etnische groep die zowel in het land Congo-Brazzaville als ook in de Democratische Republiek Congo en in Gabon leeft. De hier afgebeelde pijpen komen uit het district Kinkala van Congo-Brazzaville en het direct aangrenzende deel van De Democratische Republiek Congo. Deze gebieden zijn gelegen ten zuiden van de zuidoostelijkste punt van Gabon en ten noorden van Kinshasa. Hier woonden vooral Teke-Tio, een subgroep van de Teke. Ook de subgroep Wumbu-Teke wonen in dit gebied. De hier besproken pijpen zijn niet de enige pijpen die door de Teke zijn gemaakt.