166 – PKN Magazine
PKN Magazine nr 166, verschenen in januari 2022. Met 5 artikelen (Nederlands).
- Pijpen gemaakt voor de verkoop in Zeeland – Ruud Stam (pdf)
- De collectie van Elias Wysocki bevat meerdere pijpen met een duidelijke relatie tot Zeeland, waarvan drie speciaal voor de Zeeuwse markt zijn gemaakt en dateren uit de periode 1680 tot 1846. Deze pijpen tonen onder meer het wapen van Zeeland en de poort uit het wapen van Middelburg en zijn waarschijnlijk deels in Gouda geproduceerd. Een vroege pijp (1680–1700) heeft opvallend dikke ketelversieringen, terwijl een parelnaadpijp (1710–1730) zowel de Dordtse Maagd als het wapen van Zeeland toont zonder als merk bedoeld te zijn. De derde pijp verwijst naar de Koorenbeurs van Middelburg en werd vermoedelijk uitgebracht bij de heropening in 1846. Deze pijp draagt het merk van Hermanus Zwartjes uit Gouda. De betekenis van de letters I, K en B op de ketel blijft onduidelijk.
- Het pijpje van de heer Le Grelle (anekdote) – Fred Tijmstra (pdf)
- Ongeveer vijftig jaar geleden bezocht Fred Tijmstra de verzamelaar Delplanque in Mons, die hem doorverwees naar Le Grelle met een bijzondere Gambier-collectie. Le Grelle stelde pijpen samen uit bodemvondstfragmenten en demonstreerde een experiment waarbij via elektrische stroom kleideeltjes zich rond metalen vormen hechtten. Zo ontstond een homogene kleiwand die snel kon drogen en zonder barsten gebakken werd, wat afweek van traditionele technieken. Hij maakte ter plekke een pijpje, voorzag het van inscriptie en bakte het in korte tijd af. Zijn methode zou volgens hem vervorming voorkomen en bood mogelijkheden voor verdere experimenten, zoals servies. Het pijpje bleef als aandenken en bijzondere curiositeit bewaard.
- “Bondspijp” – Piet Smiesing (pdf)
- De “Bondspijp” van Piet Smiesing bleek bij aankoop een moderne Goedewaagen-pijp met inscriptie “DSB XI’ Lustrum 1952”. De pijp verwijst naar de Delftsche Studenten Bond, opgericht in 1897 als alternatief voor het Delftsch Studenten Corps. Deze vereniging bood studenten uit alle lagen van de bevolking een toegankelijk alternatief zonder ontgroening en met lagere kosten. De pijp diende vermoedelijk als herinnering aan het elfde lustrum van de Bond in 1952. De vondst toont dat dergelijke pijpen ook binnen studentencultuur gebruikt en gewaardeerd werden. Daarmee vormt de pijp een tastbaar bewijs van de geschiedenis van studentenverenigingen in Delft.
- De drie gratiën van Wingender-Knoedgen – Ruud Stam (pdf)
- De pijp “De drie gratiën” die in dit artikel besproken wordt, is geïnspireerd op de mythologische figuren Aglaia, Euphrosyne en Thalia, symbolen van schoonheid, vreugde en geluk. Het ontwerp is waarschijnlijk gebaseerd op het beeld van de drie gratiën op de Place de Marché in Luik, gemaakt door Jean Del Cour. De pijp werd geproduceerd door de firma Wingender-Knoedgen in Chokier, een belangrijke pijpenfabriek actief tussen 1835 en 1874. Het model is bekend uit een catalogus van rond 1850 en was kennelijk populair, gezien de slijtage van de mal. De pijp is sterk berookt en daardoor verkleurd, maar draagt geen merk. Het geheel toont de combinatie van kunsthistorische inspiratie en pijpenproductie in de 19e eeuw.
- Sterren uit de bagger. Een onbekende pijpenkop, mogelijk uit Alphen aan den Rijn – Michiel Purmer (pdf)
- In de Nieuwkoopse Plassen werd door John Pietersen en Michiel Purmer een onbekende pijpenkop gevonden met rozetten van sterren en de initialen MK, daterend uit 1720–1750. De pijp is grof afgewerkt en past niet bij bekende productie uit Gouda, Schoonhoven, Utrecht of Gorinchem. Vergelijkbare vondsten met sterrenrozetten zijn echter gedaan in en rond Alphen aan den Rijn, wat wijst op lokale productie. Ook het gebruik van sterren sluit aan bij het oude stadswapen van Alphen aan den Rijn. Mogelijk is een bestaande mal met stippen aangepast naar sterren, wat past bij goedkope massaproductie. De vondst suggereert dat dit het eerste bekende exemplaar met de initialen MK uit deze regio kan zijn en vormt aanleiding voor verder onderzoek.